Niedziela, 5 kwietnia 2020r.
Akty prawne
28.12.2012
podstawy prawne

 

Podstawowym aktem prawnym regulującym sprawy związane z symboliką wojskową jest ustawa z dnia 19 lutego 1993 r. o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Należy jednak zaznaczyć, że przedmiotowy akt prawny określa jedynie wygląd i ogólne zasady używania najważniejszych znaków: orły wojskowe, sztandar jednostki wojskowej, znaki Marynarki Wojennej (bandera wojenna, proporzec Marynarki Wojennej, znak dowódcy okrętu), znaki lotnictwa wojskowego (szachownica lotnicza, flaga lotnisk wojskowych) oraz flagi rodzajów sił zbrojnych.
Ponadto zawarte zostały w nim zapisy dotyczącej ochrony prawnej wszystkich znaków Sił Zbrojnych RP. Ustawa stanowi również źródło prawa do wprowadzania w Wojsku Polskim innych znaków oraz określenia szczegółowego sposobu ich używania, dając Ministrowi Obrony Narodowej stosowne upoważnienie w tej sprawie.
W 2009 roku Minister Obrony Narodowej wydał nowe akty wykonawcze do ustawy, które zastąpiły dotychczas obowiązujące przepisy. Nowe rozwiązania prawne dostosowały sprawy symboliki wojskowej do aktualnej struktury Wojska Polskiego oraz potrzeb wynikających z profesjonalizacji Sił Zbrojnych RP.
Przede wszystkim w Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie określenia innych znaków używanych w Siłach Zbrojnych RP, zostały wprowadzone inne znaki używane w Wojsku Polskim (nie określone ustawowo) wraz z ich opisami i wzorami graficznymi. W tej grupie znaków znalazły się: proporzec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, orły Ministerstwa Obrony Narodowej, Marszałka Polski oraz generałów (admirałów), flagi Ministra Obrony Narodowej, Marszałka Polski i Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, znaki używane w Marynarce Wojennej (bandera jednostek pomocniczych Marynarki Wojennej, flaga lotnisk Marynarki Wojennej, flagi dowódcy Marynarki Wojennej, admirała, admirała floty, wiceadmirała, kontradmirała oraz generałów, a także proporczyki Szefa Sztabu Marynarki Wojennej oraz dowódców flotylli, dywizjonu
i grupy).
Jednocześnie w przedmiotowym dokumencie został wymieniony katalog znaków przysługujący jednostkom i instytucjom wojskowym:
- odznaki pamiątkowe,
- odznaki okolicznościowe i jubileuszowe,
- odznaki absolwentów akademii wojskowych, szkół wojskowych oraz centrów
i ośrodków szkolenia rodzajów sił zbrojnych,
- oznaki rozpoznawcze,
- proporczyki na berety,
- godła jednostek lotniczych,
- godła okrętów.
Ponadto rozporządzenie wprowadza również znaki funkcyjne, przysługujące
z racji pełnionego stanowiska, takie jak: flagi dowódców (komendantów, szefów) jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej oraz proporce rozpoznawcze dowódców związków operacyjnych, taktycznych, oddziałów i pododdziałów.
Zarówno w przypadku symboliki jednostek i instytucji wojskowych, jak i wymienionych weksyliów funkcyjnych, Minister Obrony Narodowej wprowadza poszczególne znaki oddzielnymi decyzjami. Należy przy tym podkreślić, że wprowadzenie tych elementów symboliki ma charakter fakultatywny, a więc dana jednostka (instytucja) lub osoba, może, ale nie musi występować o ich wprowadzenie.
Uzupełnieniem ww. rozporządzenia są Wytyczne Ministra Obrony Narodowej w sprawie trybu wprowadzania nowych znaków w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej stanowiące załącznik do Decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 82/MON z dnia 16 marca 2010 r. Wytyczne mają na celu właściwą realizację i interpretację zapisów rozporządzenia, jak również stosowania w resorcie Obrony Narodowej poprawnych zasad i form używania znaków Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
W wytycznych został określony w sposób szczegółowy tryb wprowadzania nowej symboliki (organy upoważnione do występowania, wymagania dotyczące konstrukcji wniosku i stosownych załączników). Ponadto w dokumencie tym możemy znaleźć podstawowe normy dotyczące nowych znaków Sił Zbrojnych RP oraz najważniejsze zalecenia do opracowywania ich projektów. Zostały w nim również ujęte zasady finansowania wykonania i zakupu znaków.
Szczegółowe zasady używania symboliki wojskowej zostały zawarte w Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie używania znaków Sił Zbrojnych RP. W rozporządzeniu uwzględniono miejsce umieszczania znaków, ich noszenie oraz sposób i okoliczności prezentowania podczas uroczystości. Ponadto zasady dotyczące noszenia znaków Sił Zbrojnych na mundurach zostały szczegółowo określone w rozporządzeniach Ministra Obrony Narodowej: 
1) z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie wzorów oraz noszenia umundurowania i oznak wojskowych przez żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 7, poz. 53, z późn. zm.); 
2) z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie wzorów, noszenia umundurowania, odznak i oznak wojskowych oraz uzbrojenia przez żołnierzy (Dz. U. z 2005 r. Nr 7, poz. 54, z późn. zm.).
Wszystkie wymienione wyżej akty prawne tworzą kompleksowy i spójny system regulujący sprawy symboliki wojskowej, zapewniający dbałość o zachowanie tradycji orężnych i poprawności wyglądu znaków Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Polska symbolika wojskowa kształtowała się podczas całej, ponad tysiącletniej historii naszych sił zbrojnych. Należy podkreślić, że proces ten nie został zamknięty i zakończony. Galeria znaków Wojska Polskiego cały czas wzbogaca się o nowe elementy wynikające z nowych dokonań żołnierskich oraz zmieniającej się struktury i zadań.

 

 

 

 

Ustawa z dnia 19 lutego 1993 r.
o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

 

 

 

Wytyczne Ministra Obrony Narodowej
w sprawie trybu wprowadzania nowych znaków
w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Michał Wiater